Przewodnik

Kielce

Stolicą regionu świętokrzyskiego są Kielce położone w centrum Gór Świętokrzyskich, od zwiedzania których winniśmy rozpocząć nasze poznawanie tej krainy.

Kielce - miasto wojewódzkie, stolica regionu. Początkami swymi sięga IX w. Osada i miasto rozwijały się powoli ze względu na handlową i przemysłową dominację pobliskich Chęcin. Ożywienie gospodarcze nastąpiło dopiero pod koniec XV w. i w XVI w. w związku z rozwojem górnictwa ołowiu, miedzi i żelaza. Przez sześć wieków, od połowy XII w. życie Kielc skupiało się wokół rezydencji biskupiej. W 1493 r. kardynał Fryderyk Jagiellończyk nadał miastu herb, który do dziś pozostaje symbolem miasta. W 1789 r. decyzją Sejmu Czteroletniego miasto przeszło na własność Rzeczypospolitej. Wkrótce stało się miejscem ważkich wydarzeń związanych z walką o niepodległość Polski. Podczas Insurekcji w 1794 r. obozował w Kielcach Tadeusz Kościuszko, tu też pochowany został bohater spod Racławic - Wojciech Bartos-Głowacki. W 1844 r. ks. Piotr Ściegienny przygotowywał powstanie chłopskie, które jednak nie doszło do skutku z powodu zdrady. Natomiast w okresie powstania styczniowego Kielce i Kielecczyzna były terenem zaciętych walk narodowowyzwoleńczych. Podczas pierwszej wojny światowej, w 1914 r. Kielce były terenem zmagań legionów Piłsudskiego z Rosjanami. Natomiast w okresie II wojny światowej aktywnie działały tu oddziały partyzanckie AK, BCh, GL-AL i NSZ.

Obecnie Kielce są znaczącym w regionie ośrodkiem przemysłowym, przetwórczym, akademickim (wyższe Seminarium Duchowne, Politechnika Świętokrzyska, WSP, WSH, WŚ) i kulturalnym (dwa teatry, Muzeum Narodowe, galerie).

Atrakcje turystyczne:

  • pałac - przetrwał do czasów współczesnych w niezmienionej formie. Wzniesiony został w latach 1637-1641 z przeznaczeniem na siedzibę biskupią, od XIX w. pełnił różne funkcje. Mieściła się w nim staszicowska akademia, później był siedzibą władz rządowych. Dziś w zabytkowych wnętrzach mieści się Muzem Narodowe. Składa się z głównego korpusu oraz dostawionych w pierwszej połowie XVIII w. skrzydeł bocznych. Posiada dwie kondygnacje. Na parterze jest stała galeria malarstwa polskiego (obrazy m.in. Michałowskiego, Kossaka, Małeckiego, Chełmońskiego, Wyspiańskiego, Malczewskiego, Boznańskiej, Witkiewicza) i gobelinów. Na piętrze natomiast urządzono stałą ekspozycję wnętrz pałacowych XVII i XVIII-wiecznych, a w Izbie Stołowej Górnej portrety biskupów.
  • Katedra NMP - wczesnobarokowa bazylika stoi częściowo na fundamentach świątyni romańskiej . Po wielokrotnych rozbudowach uzyskała obecny kształt trzynawowy na planie prostokąta, z półkolista absydą. W 1729 r kościół połączono z pałacem arkadowym przejściem, z którego zachowała się do dziś loża biskupia w nawie głównej. W ołtarzu głównym obraz Matki Boskiej Różańcowej Łaskawej Kieleckiej, słynny cudami, koronowany przez papieża Jana Pawła II w 1991 r. Nad zakrystią znajduje się skarbiec katedralny z cennymi naczyniami i szatami liturgicznymi. Sklepienia pokryte polichromią autorstwa m. in. Stefana Matejki, bratanka Jana. W podziemiach katedry znajduje się krypta z grobami kieleckich biskupów. Przy katedrze znajdują się: XVIII-wieczna dzwonnica z zegarem, barokowa kaplica z 1760 r. i symboliczny grób Wojciecha Bartosa-Głowackiego.
  • kościół św. Trójcy - wybudowany został w latach 1640-44 ., utrzymany jest w charakterze barokowym. Na sklepieniu późnobarokowa dekoracja stiukowa. Drewniany chór pochodzi z II poł. XVIII w..
  • kościół św. Wojciecha - ufundowany w 1763 roku przez kanonika J. Rogallego w miejscu drewnianej świątyni erygowanej ok. 1084 r. Powstanie tej świątyni i założenie Kielc legenda wiąże z Mieszkiem, synem Bolesława Śmiałego, którego od śmierci i wyczerpania walką ze zbójami uratował św. Wojciech. Przez dotknięcie pastorałem ziemi utworzył źródełko (dające początek dawnej Silnicy). Jego wody przewróciły księciu siły. Na pamiątkę cudownego ocalenia książe ufundował tu kościół i założył osadę. Obecna świątynia utrzymana jest w stylu klasycystycznym (przebudowana została w latach 1885-89). W głównym ołtarzu obraz Jana Styki Śmierć św. Wojciecha. Przy kościele znajduje się tzw. latarnia zmarłych - kamienny słup z figurą Chrystusa Frasobliwego.
  • pałacyk Tomasza Zielińskiego - zbudowany w latach 1846-58 z wykorzystaniem murów biskupich budynków gospodarczych. W poł. XIX w. stanowił własność naczelnika powiatu kieleckiego Tomasza Zielińskiego, który zgromadził tutaj bogatą kolekcję malarstwa, medalierstwa, broni oraz bogaty księgozbiór. Po jego śmierci zbiory uległy rozproszeniu. Obecnie Dom Środowisk Twórczych.
  • rynek - jego układ zachował się z XIV w. Wokół rynku m.in. klasycystyczny gmach urzędu miejskiego z XIX w. , "kamienica Sołtyków" z XVIII w., budynek Muzeum Narodowego z podcieniami z drugiej połowy XVIII w. , "Wójtostwo" - dom wójta z końca XVIII w., w którym przebywał T. Kościuszko w 1794 r.
  • Muzeum Stefana Żeromskiego
  • Muzeum Wsi Kieleckiej w Dworku Laszczyków
  • Muzeum Pamięci Narodowej (więzienie kieleckie z lat 1939-1956)
  • Muzeum Geologiczne Państwowego Instytutu Geologicznego
  • Muzeum Zabawek

Na terenie miasta są 4 rezerwaty: leśno-krajobrazowy Karczówka (na szczycie wzgórza wznosi się pobernardyński barokowy zespół klasztorny wybudowany w latach 1624-31, zniszczony przez Szwedów i odbudowany w poł. XVIII w.) i geologiczne Biesak-Białogon, Ślichowice oraz Skałka Geologów na Kadzielni.